Οι τραγικές ώρες του Μιχαλακόπουλου στην Πάρο

Πάρος

Σε λίγες μέρες (1η Μαρτίου) συμπληρώνονται 81 χρόνια από την τραγική διακομιδή από την Πάρο στην Αθήνα, του εξορισμένου στο νησί μας πολιτικού και πρώην πρωθυπουργού της Ελλάδας, Ανδρέα Μιχαλακόπουλου.

Σε λίγες μέρες (1η Μαρτίου) συμπληρώνονται 81 χρόνια από την τραγική διακομιδή από την Πάρο στην Αθήνα, του εξορισμένου στο νησί μας πολιτικού και πρώην πρωθυπουργού της Ελλάδας, Ανδρέα Μιχαλακόπουλου.

Ο Μιχαλακόπουλος υπήρξε πρωθυπουργός της Ελλάδας, από τις 7/10/1924 έως τις 26/6/1925.

Ήταν σημαντικός πολιτικός και είχε γεννηθεί στην Πάτρα το 1875. Άλλο αφιέρωμα για τον Ανδρέα Μιχαλακόπουλο η «Φωνή της Πάρου» είχε κάνει στις 4/8/2017.

Στην Πάρο

Σύμφωνα με μαρτυρίες ηλικιωμένων Παριανών, ο Ανδρέας Μιχαλακόπουλος, όταν εξορίστηκε στην Πάρο, διέμενε φρουρούμενος σε ξενοδοχείο στην περιοχή Χάλαρα της Παροικιάς. Ατυχώς, δεν υπάρχουν πολλές μαρτυρίες για την παραμονή του, τις συνήθειές του ή τις επαφές του την εποχή εκείνη. Υπάρχει βέβαια μία μαρτυρία για μία επίσκεψη που έκανε στην οικία Γράβαρη στην «Σεπτεμβριανή» Αγορά, όταν τον είχαν καλέσει για «τραπέζι».

Έτσι και αλλιώς όμως, στο νησί μας ο Μιχαλακόπουλος ήρθε με κλονισμένη την υγεία του, φρουρούμενος από μία διμοιρία της Χωροφυλακής. Η όλη κατάσταση που αντιμετώπισε και η κλονισμένη υγεία του είχε σαν αποτέλεσμα την εσπευσμένη μεταφορά του στο νοσοκομείο «Ευαγγελισμός» στην Αθήνα, με αποτέλεσμα τον θάνατό του, στις 27 Μάρτιου 1938. Οι μαρτυρίες για το μεγάλο Έλληνα πολιτικό κατά την παραμονή του στην Πάρο, είναι ελάχιστες.

Η ζωή στην Πάρο

Το βιβλίο: «Ανδρέας Μιχαλακόπουλος, πρωθυπουργός, στενός συνεργάτης του Ελ. Βενιζέλου», που εκδόθηκε από την Εταιρεία Μελέτης Ελληνικής Ιστορίας, το 2000, έχει μία ενδιαφέρουσα ιστορία από τον βίο του Α. Μιχαλακόπουλου στην Πάρο, την οποία είχε αφηγηθεί η Μαρίκα Μιχαλακοπούλου.

Η Μιχαλακοπούλου εξιστορώντας την εξορία του στο νησί μας σημειώνει: (διατηρείται η γραμματική της εποχής) «[…] Κατά την ίδια μέρα (10/2/1938), κατά τις 8 μ.μ. τον οδήγησαν εις Πειραιάν και το επιβίβασαν του ατμοπλοίου, διά του οποίου τον μετέφεραν εις Πάρον.

Εκεί, ο Έλλην Πολιτικός ωδηγήθη εις εν πανάθλιον ξενοδοχείον, με σπασμένα παραθυρόφυλλα. Μετά από δύο ημέρας έφθασεν η σύζυγός του διά να προσφέρη τας βοηθείας της και διά να επιτύχη ανθρωπίνην περίθαλψιν. Το περίεργον είναι ότι κατά τας πρώτας ημέρας της διαμονής εις Πάρον, ο ασθενής έδειξε καλυτέρευσιν, ίσως λόγω της αλλαγής του κλίματος και της θαλάσσης. Αλλ’ η διαμονή του εις το ξενοδοχείο με χαλασμένα παράθυρα και η υγρασία της νήσου επέδρασαν υπούλως εις την κατάστασίν του. Η σύζυγός ου, τότε, μολονότι ησθένησε και αυτή, επέστρεψεν εις Αθήνας, όπου έμεινεν οκτώ ημέρας διά να επανέλθη με κάποια μέσα περιθάλψεως.

Εις το διάστημα όμως, αυτό, αιφνιδίως, ο Πρόεδρος υπέστη πνευμονική συμφόρησιν, ενώ πλησίον του είχον φθάσει ο φίλος του βουλευτής Έβρου Χατζηλίας και ο διευθυντής του πολιτικού του γραφείου Γρήγουρας, οι οποίοι και εζήτησαν, τηλεγραφικώς, την άδειαν της μεταφοράς του εις Αθήνας.

Οι ιατροί της Πάρου έσπευσαν, εγκαίρως, να προσφέρουν τας βοηθείας των και παρηκολούθουν με αγωνίας και δάκρυα τον βαρέως ασθενή πολιτικόν αρχηγόν, διότι δεν ημπορούσαν να κάνουν τίποτε. Ούτε φάρμακα υπήρχον, ούτε τα κατάλληλα ιατρικά εργαλεία ούτε και βεντούζες ακόμη. Αλλά μαζί με την πνευμονική συμφόρησιν, εξεδηλώθη και ανωμαλία εις την λειτουργίαν της καρδίας, επηκολούθησε δε και κρίσις του ασθενούς κατά την νύκτα της 23ης προς την 24ην Φεβρουαρίου 1938, με υψηλόν πυρετόν και πόνους. Εζητήθηκε τότε και πάλιν η άδεια της Κυβερνήσεως διά να τον φέρουν εις Αθήνας και κατόπιν του σχετικού τηλεγραφήματος έφθασαν εις την Πάρον η σύζυγός του, η κόρη του κυρία Λένα Κανελλοπούλου και ο γαμβρός του κ. Λέων Αγγ. Κανελλόπουλος, με τους δύο ιατρούς Δεληβάνην και Κισθήνιον.

Η Κυβέρνησης μη δίδουσα, τότε, την άδειαν της μεταφοράς του ασθενούς εις Αθήνας, έστειλεν τον υπηρεσιακόν ιατρόν Λοράνδο διά να τον εξετάση. Πράγματι, ο ιατρός αυτός έφθασεν εις Πάρον και εξήτασε τον ασθενή και αμέσως κατόπιν ανέφερεν εις την Κυβέρνηση ότι ο Μιχαλακόπουλος ήτο πολύ σοβαρά ασθενής και έπρεπε να μεταφερθή εις Αθήνας*. Η Κυβέρνησις μόνον μετά από παρέλευσιν τεσσάρων ημερών έδωσε την άδειαν της μεταφοράς του ασθενούς εις Αθήνας, ήτις και επραγματοποιήθη την 1η Μαρτίου 1938.

Συγκινητικώτατη ήτο η εικών της μεταφοράς, επί φορείου, εν Πάρω του ασθενούς πολιτικού εις το ατμόπλοιον. Οι ευγενείς κάτοικοι της Πάρου, από τα σπίτια των και από τα μαγαζιά των, τον χαιρετούσαν μ’ ευλάβειαν και συγκίνησιν και μ’ ευχάς. Τον συνόδευσαν, επίσης εις Αθήνας οι ιατροί Πορτοκάλλης και Κατακουζηνός που είχαν σπεύσει εις Πάρον».

* Σημειωτέον ότι, κατά την αφήγηση της Μιχαλακοπούλου, σε υπόμνημά της στο εν λόγω βιβλίο, «οι τρεις εξ Αθηνών ιατροί που έφτασαν εις την Πάρον, λόγω του δριμύτατου ψύχους, δεν έβγαλαν καθόλου ούτε τα παλτά των, ούτε και τα γάντια των όλην την νύχτα!».

Λίγα λόγια για τον Μιχαλακόπουλο

Ο Α. Μιχαλακόπουλος είχε γεννηθεί στην Πάτρα το 1875. Εκτός της Στρατιωτικής Σχολής που φοιτούσε ήταν και στην Νομική Σχολή, με υποτροφία του τότε Βασιλιά Γεωργίου Α’. Σπούδασε στη Γαλλία, Γερμανία και Αθήνα.

Αναμείχθηκε με επιτυχία στην πολιτική με το κόμμα του Βενιζέλου και το 1924 ίδρυσε το κόμμα των Συντηρητικών Φιλελεύθερων. Στις 7/10/1924 σχημάτισε κυβέρνηση με τον Γ. Κονδύλη, όπου ανατράπηκε από τη δικτατορία του Πάγκαλου το 1925. Στη συνέχεια, έγινε υπουργός Εξωτερικών, αντιπρόεδρος της κυβέρνησης και συμμετείχε με τον Βενιζέλο στις διαπραγματεύσεις για τη «Συνθήκη της Λοζάνης». Το 1930 συνυπέγραψε με τον Ελευθέριο Βενιζέλο το «Σύμφωνο Ειρήνης και Φιλίας, Ελλάδας-Τουρκίας».

Ακόμα, υπηρέτησε πολλές φορές σε κυβερνήσεις των Ελευθερίου Βενιζέλου, Αλέξανδρου Ζαΐμη και Κωνσταντίνου Τσαλδάρη ως υπουργός: Εθνικής Οικονομίας (1912-1916), Γεωργίας (1917-1918), Στρατιωτικών (1918), Γεωργίας (1920), Οικονομικών (1924), Εξωτερικών (1928-1933).

Επίσης, ήταν φανατικός βιβλιόφιλος έχοντας βιβλιοθήκη 30.000 τόμων και λέγεται ότι ήταν από τις σπουδαιότερες εκείνης της εποχής.

Τέλος, η οικία του που σώζεται και σήμερα στην πλ. Όλγας στην Πάτρα, πέρασε προ ολίγων μηνών στα χέρια πατρινών επιχειρηματιών ιδιοκτητών σούπερ μάρκετ, ενώ η τύχη της σπάνιας βιβλιοθήκης του είναι άγνωστος.

Δ.Μ.Μ.

Η Φωνή της Πάρου χρησιμοποιεί cookies για βελτιστοποίηση της εμπειρίας του χρήστη. 
Με τη χρήση αυτού του ιστοτόπου, αποδέχεστε τη χρήση των cookies.