Ξερολιθιές | Toυ Π. Δημόπουλου

Πάρος

Οι ξερολιθιές, αποτελούν χαρακτηριστικό στοιχείο σε πολλά ελληνικά τοπία, ιδιαίτερα στις Κυκλάδες.

Οι ξερολιθιές, αποτελούν χαρακτηριστικό στοιχείο σε πολλά ελληνικά τοπία, ιδιαίτερα στις Κυκλάδες.

Σε κάθε τους μορφή, (μονοπάτια, γεφύρια, αναβαθμίδες, πεζούλες και άλλες ποικίλες κατασκευές) υποστηρίζουν συστήματα διαχείρισης νερού. Έτσι συμβάλλουν σε μεγάλο βαθμό στην οικολογική ισορροπία.

Ο άνθρωπος, αιώνες τώρα αγωνίζεται για να μετατρέπει τα άγονα μέρη σε καλλιεργήσιμη γη, δαμάζοντας τα νερά, μετατρέποντας τους άνυδρους τόπους σε φιλόξενους για τον άνθρωπο και τις δραστηριότητές του. Δημιουργώντας ζηλευτά έργα τέχνης, με αστείρευτη υπομονή, φτιαγμένα από τα ηλιοκαμένα χέρια των προγόνων μας.

Αρχαίες πέτρες, που ακόμα στέκουν αγέρωχες χωρίς αρμούς και λάσπη, ακούνητες στο πέρασμα του χρόνου, που έδωσαν την ευκαιρία για μια καλύτερη ζωή, στους κατοίκους πολλών περιοχών. Γιατί οι ξερολιθιές συντηρούσαν την πολύτιμη γη, χωρίς να χαρακώνεται, να παρασέρνεται από τις βροχές και τον άνεμο και να χάνεται. Παράλληλα, η πετρώδης και άγονη γη εμπλουτιζόταν με τις μεθόδους και τις τεχνικές της ήπιας καλλιέργειας. Οι αγρότες κατάφεραν να εκμεταλλευτούν τη γη χωρίς να υποβαθμίζουν το έδαφος, το περιβάλλον ή το τοπίο. Έτσι βλέπουμε ότι για την κατασκευή μιας ξερολιθιάς και τη διαχείρισή της, ο άνθρωπος χρησιμοποίησε την εμπειρία και τη σοφία του, πάντα με μέτρο.

Έτσι, έφτιαξε έργα τέχνης για τη γη, που την ωφέλησαν, για το δικό του καλό. Και χάρη σ’ αυτό, μια νέα φύση δημιουργήθηκε. Γιατί η ιδέα της ξερολιθιάς ήταν φιλοσοφημένη και η συμπεριφορά των ανθρώπων της υπαίθρου προς τη γη διαπνεόταν από σεβασμό. Όλα αυτά, έδωσαν στην κατασκευή της λίθινης πεζούλας μια ιδιαίτερη αξία, όχι μόνο κατασκευαστική, αλλά και μαστορική. Συνεπώς, ο μάστορας ήταν και ο αρχιτέκτονας του τόπου του, αφού τον δομούσε με τη σοφία του, την έμπνευσή του και την δεξιοτεχνία του.

Μέχρι τα τέλη του ’50, η συντήρησή τους αποτελούσε εργασία ρουτίνας, αφού οι αγρότες κατά τους κενούς από αγροτικές εργασίες μήνες, συντηρούσαν-επισκεύαζαν. Οι περισσότεροι αγρότες σήμερα, δεν μπορούν να συντηρήσουν τις ξερολιθιές των αγρών, λόγω έλλειψης χρόνου και προσωπικού, καθώς, και έλλειψης οικονομικών μέσων, αφού οι σύγχρονοι τρόποι περίφραξης είναι πιο οικονομικοί και γίνονται πιο γρήγορα απ’ ότι οι ξερολιθιές.

Η εγκατάλειψη αυτής της δραστηριότητας οδηγεί όχι μόνο στην εξαφάνιση ενός σημαντικού μέρους της πολιτιστικής μας κληρονομιάς και των μυστικών αυτής της τέχνης, αλλά και αλλοίωσης του τοπίου, που με τη διάβρωση του εδάφους, εξαφανίζονται εκτάσεις βιοτόπων μεγάλης αξίας. Για να περισώσουμε αυτή την τέχνη, θα πρέπει να ευαισθητοποιήσουμε τις επόμενες γενεές μέσω της παιδείας, από προγράμματα περιβαλλοντικής εκπαίδευσης. Μπορούμε κάλλιστα να συνδυαστούν με αγροτουρισμό, αναζωογονώντας την τοπική οικονομία.

Οι δημόσιες αρχές, θα πρέπει να επιχορηγήσουν σχετικές δράσεις, μέσα από τα πολυάριθμα ευρωπαϊκά προγράμματα, τα οποία οι άλλες χώρες εκμεταλλεύονται στο έπακρον με θεαματικά αποτελέσματα.

Παναγιώτης Δημόπουλος

Η Φωνή της Πάρου χρησιμοποιεί cookies για βελτιστοποίηση της εμπειρίας του χρήστη. 
Με τη χρήση αυτού του ιστοτόπου, αποδέχεστε τη χρήση των cookies.