Αγροτικός Συνεταιρισμός: Διαχρονική αξία στην Πάρο

Πάρος

Η «Φωνή της Πάρου» συνεχίζοντας να στηρίζει από την ίδρυση της εφημερίδας πριν 75 χρόνια τον πρωτογενή τομέα του νησιού μας, παρουσιάζει σήμερα ειδήσεις σχετικά με τη συγκομιδή των σταφυλιών και του γάλακτος από τον Αγροτικό Συνεταιρισμό.

Το οινοποιείο του Αγροτικού Συνεταιρισμού Πάρου άνοιξε και φέτος τις πόρτες του για να παραλάβει τα σταφύλια των παριανών αμπελουργών, σε μια χρονιά πολύ δύσκολη, με τον κλάδο να διαθέτει μεγάλα αποθέματα και τη ζήτηση να έχει πέσει σημαντικά. Οι ανάγκες σε πρώτη ύλη των ιδιωτικών οινοποιείων είναι μειωμένες και οι παραγωγοί, ειδικά των ερυθρών ποικιλιών, είχαν ως μόνη εξασφαλισμένη λύση το συνεταιριστικό οινοποιείο. 

Δεν είναι η πρώτη φορά που οι αμπελουργοί του νησιού αντιμετωπίζουν αυτά τα θέματα. Σήμερα, όπως και σε κάθε δύσκολη φάση της ιστορίας του κλάδου, ο Συνεταιρισμός δέχτηκε να αναλάβει χωρίς προϋποθέσεις τη διαχείριση της παραγωγής του κάθε παριανού αγρότη διασφαλίζοντας έτσι τη διατήρηση της αμπελοκαλλιέργειας στα δύσκολα χρόνια. 

Τι έγραφε το 1958 η «Φ.τΠ.»

Στη «Φωνή της Πάρου» του 1958 σε άρθρο του κρατικού γεωπόνου, Ν.Χ. Τζιτζιλιέρη, διαβάζουμε: 

 

2020 09 27 agrotikos6

ΑΡΧΕΙΟ: Π. ΑΥΛΗΤΗ

«Το παριανό αμπέλι πέρασε κατ’ αρχήν από δυο δοκιμασίες: Μίαν οικονομικής μορφής και μίαν μετεωρολογικής μορφής. Η δοκιμασία οικονομικής μορφής αναφέρεται στην απόλυτον εξάρτηση της πωλήσεως του σταφυλιού ως ακατέργαστου πρώτης ύλης από της διαφόρους οινοποιητικάς εταιρίας. Είναι σε όλους γνωστή η ιστορία της πωλήσεως των βαρελιών των αμπελουργών. 

Η βιομηχανική παραγωγή επέτυχεν αμέσως και εμμέσως οι αμπελουργοί δια διαφόρους λόγους να μείνουν χωρίς βαρέλια. Έτσι η βιομηχανική ιδιωτική οινοποίησις κατόρθωσε τελικώς να γίνει ο μοναδικός ρυθμιστής των τιμών αγοράς των σταφυλιών από τους αμπελουργούς. Και οι αμπελουργοί, μη έχοντες άλλην διέξοδον, να είναι υποχρεωμένοι να παραδίδουν εις αυτήν τα σταφύλια των και να προβαίνουν και είς αντικατάστασιν των αμπελιών με άσπρα σταφύλια εις αμπέλια με μαύρα σταφύλια την γνωστή μαντηλαριά, διότι ή εταιρία αυτό το σταφύλι ήθελε. Και να εκλιπαρήται η ιδιωτική βιομηχανική οινοποίησις να δώση μερικά ψίχουλα παραπάνω. Και η σημειωθείσα οινική κρίσις να επιδεινώνη την κατάστασιν από απόψεως τιμών. 

Από την αιτίαν λοιπόν αυτήν εξηγείται εις ένα βαθμό η μείωσις της εκτάσεως της αμπελοκαλλιέργειας. Και από την συνέπεια ταύτης παραμέλησιν της καλλιέργειας εξηγείται -μέχρις ενός πάλι σημείου- η μείωσις των αποδόσεων. 

Το αίτιον αυτό με την ανάληψιν της βιομηχανικής οινοποιήσεως εκ μέρους της Ενώσεως Γεωργικών Συνεταιρισμών Πάρου και την πρόσφατον αγοράν του Οινοποιείου της Εταιρίας Οίνων και Οινοπνευμάτων εξέλιπε, διότι η Ε.Γ.Σ. απέβη ο ρυθμιστής των τιμών διαθέσεως των Σταφυλών. Οι παραγωγοί πλέον δεν ευρίσκονται εις κατάστασιν εξαρτήσεως από την ιδιωτικήν βιομηχανικήν οινοποίησιν, αλλά έχουν το εργοστάσιόν τους δια να οινοποιήται εις αυτό και να διατίθεται δια λογαριασμόν τους προιόν των αμπελιών των».

Τέλος, σε συζητήσεις μας με πρόσωπα του Συνεταιρισμού κατά καιρούς μας έχουν δηλώσει ότι τα ιδιωτικά οινοποιεία έχουν συμβάλλει σημαντικά στην άνοδο του παριανού κρασιού. Μας είχαν όμως επισημάνει ότι τη δύσκολη στιγμή μόνο ο Συνεταιρισμός μπορεί να εγγυηθεί την βιομηχανική και εμπορική διέξοδο της παραγωγής και την ανάληψη των σχετικών οικονομικών κινδύνων. 

Η διαχρονική αξία του Αγροτικού Συνεταιριστικού Κινήματος στην Πάρο

Από τις πρώτες κιόλας δεκαετίες του 20ου αιώνα οι παριανοί αγρότες οργανώνονται στην βάση Αγροτικών Συλλόγων και Αγροτικών Συνεταιρισμών. Το 1929 ιδρύεται η Ένωση Αγροτικών Συνεταιρισμών Πάρου και Αντιπάρου ως δευτεροβάθμιος Συνεταιριστικός Φορέας έχοντας στην δύναμή της 13 Συνεταιρισμούς. 

 

2020 09 27 agrotikos5a

Το 1957 η Ένωση αποκτά το πρώτο ιδιόκτητο οινοποιείο της στην Παροικιά και ο Γαλακτοκομικός Συνεταιρισμός Αρχιλόχου το πρώτο τυροκομείο στον Δραγουλά. Κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του ’60 έχουμε Συνεταιριστικά Τυροκομεία και στην Παροικιά και την Αντίπαρο. Παράλληλα με το γάλα και το σταφύλι η Ένωση σε όλη την πορεία της παρεμβαίνει στον τομέα της συγκέντρωσης κριθαριού και του εφοδιασμού των αγροτών με λιπάσματα και ζωοτροφές με ιδιόκτητες αποθήκες σε όλη την Πάρο.

Στα τέλη της δεκαετίας του ’80 κατασκευάζει νέες παραγωγικές εγκαταστάσεις (Οινοποιείο-Ελαιουργείοο) στη θέση Άγιος Γεώργιος Παροικιάς όπου το 2000 μετεγκαθίσταται και εκσυγχρονίζεται και το τυροκομείο από τον Πρόδρομο. 

Το 1996 άρχισε το πρόγραμμα για την ανασύσταση της παριανής αμπελουργίας, που ξεκίνησε η Ένωση σε συνεργασία με το Εθνικό Ίδρυμα Αγροτικής Έρευνας, με στόχο την αποδοτικότερη εκμετάλλευση του παριανού αμπελώνα και την παραγωγή ακόμη μεγαλύτερης ποιότητας και υψηλότερης βιολογικής αξίας αμπελοοινικών προϊόντων.  

Αμπελοκαλλιέργεια

Τα αμπέλια και ιδιαίτερα τα οινάμπελα αποτελούν παραδοσιακή καλλιέργεια για την Πάρο και η συνολική τους έκταση σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΛ. ΣΤΑΤ. (2008) είναι 7.005 στρέμματα. 

Σύμφωνα με τα στοιχεία το 2004 υπήρχαν 781 παραγωγοί, 1.641 αγροτεμάχια και έκταση 4.235 στρέμματα. Το 2013 σύμφωνα με τα στοιχεία του ΟΠΕΚΕΠΕ η καλλιεργούμενη έκταση ήταν 2.971,1 στρέμματα. Οι κυριότερες οινοποιήσιμες ποικιλίες που καλλιεργούνται είναι από ερυθρές ποικιλίες: Μανδηλαριά, Βάφτρα και Αϊδάνι και από λευκές ποικιλίες: Μενεμβασιά, Ασύρτικο και Σαββατιανό. Η καλλιέργεια παρουσιάζει εξαιρετικό ενδιαφέρον καθώς το μεγαλύτερο μέρος των αμπελώνων παράγουν οίνους ΠΟΠ και ΠΓΕ. Υπάρχει σημαντικός αριθμός οινοποιείων (συνεταιριστικό και ιδιωτικών) στα οποία διατίθεται η τοπική παραγωγή.

Τα τελευταία χρόνια έχουν αντικατασταθεί παλιοί-γερασμένοι αμπελώνες μέσω του προγράμματος της αναδιάρθρωσης και μετατροπής αμπελώνων. Σύμφωνα με το πρόγραμμα παλιοί αμπελώνες εκριζώνονται και φυτεύονται νέοι στην ίδια ή διαφορετική τοποθεσία με βελτίωση της τεχνικής διαχείρισης. Το εν λόγω πρόγραμμα έχει ωφελήσει στη μείωση του κόστους παραγωγής και στην αύξηση του εισοδήματος των αμπελουργών, ωστόσο έχει επιδράσει αρνητικά στον παραδοσιακό χαρακτήρα των αμπελώνων, λόγω εγκατάλειψης της καλλιέργειας σε επικλινείς και δύσβατες περιοχές.

Οι εκτάσεις αμπελοκαλλιέργειας για παραγωγή οίνων ΠΟΠ/ΠΓΕ ενισχύονται με τη χορήγηση στρεμματικής επιδότησης σύμφωνα με τον Καν. 1405/2006 για τα μικρά νησιά του Αιγαίου ώστε να αντισταθμιστούν τα μειονεκτήματα που προκύπτουν λόγω της νησιωτικότητας. Παρά την υψηλή ποιότητα των παραγόμενων οίνων υπάρχει ισχυρή τάση μείωσης της έκτασης των οινοποιήσιμων ποικιλιών λόγω των χαμηλών τιμών που δίνονται στους παραγωγούς και της οικιστικής ανάπτυξης (στοιχεία ΟΠΕΚΕΠΕ 2013). Οι αδιάθετες ποσότητες των επιτραπέζιων και οινοποιήσιμων σταφυλιών οδηγούνται στην απόσταξη για την παραγωγή παραδοσιακών ποτών όπως η σούμα.

Το γάλα

Το ίδιο και σε μεγαλύτερο βαθμό έχει συμβεί με το γάλα όπου ο Συνεταιρισμός παρά την ύπαρξη ιδιωτικού τυροκομείου αναγκάσθηκε τους τελευταίους μήνες να αναλάβει την ευθύνη της διαχείρισης της παραγωγής όλων των γαλακτοπαραγωγών της Πάρου και να απορροφηθεί το γάλα του μοναδικού παραγωγού που παρέδιδε εκεί το γάλα του.   

2020 09 27 agrotikos1a

 

Έτσι, οι παριανοί αγρότες διενεργούν τις καθημερινές ασχολίες τους, έχοντας εξασφαλίσει ότι ανεξάρτητα από γενικότερες συγκυρίες υπάρχει εξασφαλισμένη τουλάχιστον μία διέξοδος της παραγωγής τους, που δεν είναι άλλη από την ιστορική Αγροτική Οργάνωση του νησιού τους. Η ιστορία διδάσκει και επαναλαμβάνεται. 

Όπως ειπώθηκε από στελέχη του πρωτογενή τομέα: «Ευχόμαστε καλή δύναμη τόσο στους αγρότες και το προσωπικό του συνεταιρισμού όσο και στους ιδιώτες μεταποιητές γιατί αυτός ο τόπος τους έχει όλους ανάγκη». 

Σύμφωνα με τη Γενική Διεύθυνση Περιφερειακής Αγροτικής Οικονομίας και Κτηνιατρικής της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου στο Επιχειρησιακό Σχέδιο Αγροτικής Ανάπτυξης 2014-2020, το τυροκομείο του Αγροτικού Συνεταιρισμού Πάρου συγκεντρώνει ημερησίως περίπου 2.500 κιλά γάλα. 

Ακόμα, σύμφωνα με τα στοιχεία του επιχειρησιακού σχεδίου αγροτικής ανάπτυξης 2014-2020 το νησί παράγει (σε κιλά) Γραβιέρα 44.853, Λευκό τυρί 1.719, Κεφαλοτύρι 16.331, Μυζήθρα 3.171, Σούρωμα 4.019, Γιαούρτι 218,20, Κρέμα 3.060, Βούτυρο 870, Αγελαδινό γάλα 672.079, Αίγειο γάλα 14.151.

 

2020 09 27 agrotikos2a

Σκέψεις

Η Πάρος κατατάσσεται από άποψη κλίματος στον «εύκρατο» τύπο του «χερσαίου Μεσογειακού». Η ψυχρή εποχή του έτους χαρακτηρίζεται από την ηπιότητα των κλιματολογικών φαινομένων.

Παγετός, χιόνι και χαλάζι σπανίως παρατηρούνται, ενώ οι καταιγίδες παρουσιάζουν μεγαλύτερη συχνότητα. Η θερμή εποχή, με μέση θερμοκρασία 20 έως 25°C, λόγω των επικρατούντων βόρειων και βορειοανατολικών ανέμων, αφορά την περίοδο από Μάιο έως και Σεπτέμβριο, συμπίπτει δε με την παντελή σχεδόν έλλειψη βροχοπτώσεων. Το ετήσιο θερμομετρικό εύρος κυμαίνεται γύρω στους 14°C. Το νησί από υδρολογικής σκοπιάς παρουσιάζει μεγάλη υδροφορία σε σύγκριση με τα άλλα νησιά των Κυκλάδων. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η συνεχής ροή των δύο μικρών ποταμών που εκβάλλουν στη Νάουσα διασχίζοντας όλη τη βορειοανατολική Πάρο. Παρατηρείται ακόμα ότι μέσα στο βυθό της θαλάσσιας περιοχής, αναβλύζει γλυκό νερό.

Στην Πάρο την προτελευταία δεκαετία όλες οι παραγωγικές δραστηριότητες πλην της απασχόλησης στον αγροτικό τομέα εμφάνισαν ανοδική τάση έως το 2008- 2009. Από την έναρξη της χρηματοπιστωτικής κρίσης και έπειτα όλα τα δεδομένα για την επαγγελματική δραστηριότητα στην Πάρο άρχισαν να αλλάζουν.

Έτσι, οι κατασκευές που αποτέλεσαν τα προηγούμενα χρόνια τον σημαντικότερο κλάδο ανάπτυξης και αύξησης της απασχόλησης συρρικνώθηκαν κατά πολύ, ενώ μικρότερη αλλά σταθερή μείωση άρχισε να εμφανίζει και ο κλάδος του τουρισμού με πρώτους πληγέντες τα ξενοδοχεία και τα καταστήματα εστίασης και αναψυχής. Κατ’ ακολουθία το χονδρικό και λιανικό εμπόριο παρουσιάζουν αισθητή μείωση. Απώλειες επίσης παρατηρούνται και στον μεταποιητικό κλάδο.

Η απασχόληση στον αγροτικό τομέα, σε αντίθεση με τους άλλους κλάδους τα τελευταία χρόνια παρουσιάζει αύξηση. Όλο και περισσότεροι νέοι εμφανίζονται με διάθεση να δραστηριοποιηθούν στο πρωτογενή τομέα.

Η απασχόληση στον πρωτογενή παραγωγή ανέρχεται περίπου πάνω από το 11% στην Πάρο. Όμως για την ομαλή ανάπτυξη του νησιού θα πρέπει να ληφθούν μέτρα για την αγροτική οικονομία και να ενισχυθούν δράσεις τόσο από την πολιτεία όσο και από την ιδιωτική πρωτοβουλία. Η επέμβαση του ιδιωτικού τομέα στον πρωτογενή τομέα του νησιού είναι πλέον επιβεβλημένη!

Η Φωνή της Πάρου χρησιμοποιεί cookies για βελτιστοποίηση της εμπειρίας του χρήστη. 
Με τη χρήση αυτού του ιστοτόπου, αποδέχεστε τη χρήση των cookies.