Χέρι - χέρι δήμοι και επιχειρήσεις στην ανακύκλωση

Περιβάλλον

Έμφαση στον ρόλο που καλούνται να παίξουν οι δήμοι, οι επιχειρήσεις και οι πολίτες δίνει το νομοσχέδιο για την ανακύκλωση

που κατέθεσε στη Βουλή ο αναπληρωτής υπουργός Περιβάλλοντος Σωκράτης Φάμελλος. Και μπορεί τη μεγαλύτερη έκταση του νομοσχεδίου να καλύπτουν οι ρυθμίσεις για τα συστήματα εναλλακτικής διαχείρισης αποβλήτων και τον νέο, ενισχυμένο ρόλο του ΕΟΑΝ (θα επανέλθουμε σε αυτό το σημείο με νεότερο ρεπορτάζ) αλλά στην πράξη οι ρυθμίσεις που εισάγονται για το ρόλο της αυτοδιοίκησης και των επιχειρήσεων κυρίως, και σε δεύτερη φάση των πολιτών, είναι οι πιο σημαντικές για την επιτυχία του όλου εγχειρήματος. Και αυτό γιατί στην πράξη οι δήμοι έχουν τον κυρίαρχο εκτελεστικό ρόλο, ενώ οι επιχειρήσεις είναι αυτές που πρώτες θα αποδείξουν τον βαθμό επιτυχίας ή αποτυχίας του νέου σχεδιασμού στην ανακύκλωση που προωθεί το ΥΠΕΝ.

Όπως σημείωσε χαρακτηριστικά στην τελευταία συνέντευξη τύπου για το νομοσχέδιο της Ανακύκλωσης ο Σωκράτης Φάμελλος, «εμείς εμπιστευόμαστε και δίνουμε την αρμοδιότητα στην Αυτοδιοίκηση - που την έχει έτσι κι αλλιώς – να σχεδιάσει το σύστημα με το οποίο θα πετύχει τους στόχους της ανακύκλωσης που έχει η χώρα, και να α βελτιώσει τη λειτουργία και της οικονομίας και της κοινωνίας τοπικά. Μπορεί να αποτελέσει και μια επιλογή των πολιτών. Πρέπει οι Δήμοι να συζητήσουν με τους πολίτες ποιο είναι το καλύτερο κατά την άποψή τους σύστημα, τι τους βολεύει περισσότερο. Πρέπει να πω ότι μέσα στο κέντρο της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης δεν είναι ίδιες οι δυνατότητες συστημάτων με αυτές που έχουμε σε επαρχιακές κωμοπόλεις που έχουν διαθέσιμο χώρο, που εκεί μπορεί να είναι και πιο εύκολα τα πράγματα για τους κάδους και για περισσότερα χρώματα και για περισσότερα πλήθη. Αλλά θα πρέπει να πούμε ότι τα τοπικά σχέδια διαχείρισης αποβλήτων πρέπει να είναι έξυπνα». Και πρόσθεσε ότι πρέπει να εξετάζουν και το κόστος συλλογής, γιατί σε ένα ορεινό ή σε ένα νησιωτικό Δήμο δεν μπορείς εύκολα να στείλεις παντού δρομολόγια διαφορετικών απορριμματοφόρων. «Γι' αυτό χρειάζονται και οι μορφές της κοινωνικής οικονομίας, γι' αυτό χρειάζονται και πιο ευέλικτα συστήματα που εμείς τα ανοίγουμε».

Πρόσθεσε, δε, ότι στο νόμο προβλέπεται για πρώτη φορά ότι πέρα από το ότι οι Δήμοι μπορεί να είναι μέλη συστημάτων, κάθε Δήμος μπορεί να κάνει και το δικό του σύστημα ανακύκλωσης. Να μην συνεργαστεί με κανένα σύστημα εναλλακτικής διαχείρισης και να πάρει άδεια απ' ευθείας από τον Ε.Ο.ΑΝ.. «Ανοίγουμε μια συζήτηση όμως να αξιολογηθεί από την Αυτοδιοίκηση», τόνισε ο κ. Φάμελλος και πρόσθεσε ότι «πρακτικά το νομοσχέδιο έχει έναν απίστευτο πλουραλισμό. Δίνει όλες τις δυνατότητες με διαφάνεια και λέει ότι βασικό δημοκρατικό εργαλείο είναι το τοπικό σχέδιο του Δήμου. Δηλαδή είναι ένα απολύτως πλουραλιστικό και δημοκρατικό νομοσχέδιο και λέει: η ανακύκλωση είναι η κοινωνία, η κοινωνία δεν μπορεί να θέλει να έχει περιορισμούς, χρησιμοποιήστε όλες τις μορφές των εργαλείων που έχουμε, αλλά να πετύχουμε τον στόχο που αντιστοιχεί και ευρωπαϊκά και εθνικά στη χώρα μας».

Απαντώντας σε ερώτηση της Greenagenda για το εάν οι δήμοι θα ανταγωνίζονται μεταξύ τους – μέσω της μείωσης του κόστους και άρα των δημοτικών τελών - για την αποδοτικότερη ανακύκλωση, ο Σωκράτης Φάμελλος τόνισε ότι το κόστος θα μειώνεται αλλά αυτό το βλέπει περισσότερο ως συναγωνισμό και όχι ως ανταγωνισμό. Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε, «η σωστή έννοια για μένα θα είναι ότι θα υπάρχει ένας συναγωνισμός καλών πρακτικών, γιατί προφανώς θα ανταλλάσσονται καλές πρακτικές και όποιος έχει την καλύτερη απόδοση θα ακολουθούν και άλλοι δήμοι, διότι όλοι θα επιδιώκουν το χαμηλότερο κόστος. Εξάλλου αυτό συμβαίνει και στην οικονομία μας έτσι κι αλλιώς και είναι και ένα στοιχείο του πραγματικού ισότιμου ανταγωνισμού. Όμως δεν θα είναι ακριβώς ανταγωνισμός, γι’ αυτό είπα ότι θα υπάρχει ένας συναγωνισμός του καλύτερου προτύπου. Γιατί αυτός που θα μειώνει την ποσότητα των απορριμμάτων του, ο δήμος ή ο πολίτης, δεν θα μεταφέρει το κόστος του σε κάποιον άλλον. Άρα δεν είναι ανταγωνισμός γιατί κάποιος θα πληρώνει εις βάρος κάποιου άλλου. Θα μειώνεται το κόστος διαχείρισης το δικό του και γι’ αυτό θα έχει μικρότερο κόστος. Δηλαδή αφαιρούμε κόστος από τη δημόσια σφαίρα. Παράδειγμα, από τον ετήσιο προϋπολογισμό λειτουργίας μιας μονάδας επεξεργασίας ή ενός ΧΥΤΑ, η μείωση των διατιθέμενων προς ταφή απορριμμάτων θα μειώνει το κόστος λειτουργίας του ΧΥΤΑ. Άρα ο πολίτης θα επωφελείται από αυτό. Δεν θα μεταφέρει το κόστος σε έναν άλλον άμα αυτός είναι καλός. Γι’ αυτό λέω ότι δεν είναι σωστός ο όρος ανταγωνισμού, γιατί ο ανταγωνισμός σημαίνει ότι κάποιος άλλος χάνει. Εδώ δεν χάνει κάποιος γιατί κρατάει υψηλό κόστος της διαχείρισης γιατί ο ίδιος το επιλέγει, παράγει περισσότερα. Όποιος όμως πάει καλύτερα κερδίζει ο ίδιος χωρίς να ρίχνει τα βάρη σε άλλον. Αντίθετα ωφελεί γιατί ο ΧΥΤΑ θα έχει περισσότερα χρόνια ζωής, ο ΕΣΔΝΑ ή ΦΟΣΔΑ θα έχει χαμηλότερο κόστος λειτουργίας, άρα αυτό είναι ωφέλεια στο σύνολο και περιβαλλοντικά και οικονομικά. Και ο ίδιος θα έχει μεγαλύτερο όφελος βέβαια στο νοικοκυριό, να το πω έτσι».

Όσον αφορά το ρόλο των επιχειρήσεων στην ανακύκλωση και αξιοποίηση αποβλήτων, ο Σωκράτης Φάμελλος τόνισε στη Greenagenda ότι «η επιχειρηματικότητα θα αναπτύσσεται με βάση τις αποφάσεις των ΟΤΑ. Εφόσον αναγνωρίζουμε την κυρίαρχη αρμοδιότητα της αυτοδιοίκησης, κατά κάποιο τρόπο ωθούμε την αυτοδιοίκηση να κάνει και περισσότερα από ότι έκανε και μέχρι τώρα. Γι’ αυτό είπα ότι είναι και ισχυρά δημοκρατική αυτή η διαδικασία. Όμως, πράγματι υπάρχει πλουραλισμός. Οι μορφές είναι ανοιχτές και εδώ υπάρχει ανταγωνισμός και συναγωνισμός να βρούμε τις καλύτερες μορφές συνεργασίας». Όμως τόνισε ιδιαίτερα, για να «ξεκόψει» κάθε σχετική συζήτηση, ότι όσον αφορά τον πυρήνα της συλλογής απορριμμάτων «σε αυτό νομίζω ότι έχουμε άποψη. Ότι αυτή η υπηρεσία κοινής ωφέλειας η οποία έχει να κάνει με την εξυπηρέτηση της ποιότητας ζωής και της δημόσιας υγείας μέσα στην καθημερινότητα του πολίτη και πρέπει να εξασφαλίζεται η πρόσβαση του πολίτη σε αυτή την υπηρεσία και με κοινωνικά εργαλεία, είναι υπηρεσία ΟΤΑ».

Και πρόσθεσε επίσης ότι η επεξεργασία από εκεί και μετά, μετά δηλαδή τη συλλογή του δήμου, «προφανώς έχει ιδιωτική επιχειρηματικότητα. Δηλαδή αφού τα μαζέψει ο δήμος, επιλέγεις και το καλύτερο μοντέλο». Ο Σωκράτης Φάμελλος σημείωσε ότι «αυτό που εμείς τώρα (ενν. με το νομοσχέδιο) τροφοδοτούμε, εφόσον έχει τόσες διαφορετικές μορφές, άρα θα έχει και διαφορετικά συστήματα μεταφοράς, θα έχει διαφορετική απασχόληση, περιοδικότητα και όχι πλήρη απασχόληση, δεν θα μπορούσε ο δήμος να έχει ένα παπαγαλάκι για το γυαλί, ένα επεξεργαστή για το οργανικό το τάδε. Εδώ θα υπάρχουν προφανώς διαφορετικοί συνεργάτες μετά το επίπεδο της συλλογής αποκομιδής που κάνουν οι ΟΤΑ, που μπορεί να τα αξιοποιήσει ο κάθε δήμος όπως νομίζει. Υπάρχουν περιπτώσεις και δήμων που η κλίμακα μεγέθους ή ο ΦΟΣΔΑ να καλύπτει αυτές τις δραστηριότητες».

Και ανέφερε το παράδειγμα των Τρικάλων όπου το Υπουργείο συζητά με το φορέα Δυτικής Θεσσαλίας «για το πώς θα δοθούν οι δυνατότητες αυτού του φορέα που πάντα είχε προσωπικό για τη λειτουργία των μονάδων, να έχει προσωπικό και για τη ΜΕΑ, τη Μονάδα Επεξεργασίας Απορριμμάτων που είναι κάτι πολύ δύσκολο και σύνθετο τεχνολογικά. Εμείς αυτή τη διάθεση των ΟΤΑ την υποστηρίζουμε απόλυτα. Να διευρύνουν τον κύκλο απασχόλησης και τεχνογνωσίας στη διαχείριση απορριμμάτων. Αλλά προφανώς κυκλική οικονομία σημαίνει και ιδιωτική επιχειρηματικότητα και μάλιστα έξυπνη. Όχι μαύρη αγορά, όχι μαύρη εργασία. Δεν είναι κυκλική οικονομία δηλαδή η άτυπη ανακύκλωση και η κλοπή από κάδους. Ή το να λύνω μετασχηματιστές στην πίσω αυλή που το έχουμε συναντήσει δυστυχώς σε περιοχές που έχουν και κοινωνική υποβάθμιση και περιβαλλοντική. Κυκλική οικονομία σημαίνει επιχειρηματικότητα με υψηλά στάνταρτ».

Σε ερώτηση της Greenagenda, στην τελευταία συνέντευξη τύπου για το νομοσχέδιο, για το αν θα ενισχυθούν οι επιχειρήσεις που ασχολούνται με την ανακύκλωση, ο Σωκράτης Φάμελλος τόνισε ότι «υπάρχει μια προκήρυξη από το ΕΠΑΝΕΚ για να χρηματοδοτηθούν επιχειρήσεις ανακύκλωσης, γιατί πραγματικά δεν μπορεί να λειτουργήσει αυτός ο κλάδος μόνο με την αναζωογόνηση του δημοτικού και δημόσιου τομέα της συζήτησης. Θα πρέπει να έχουμε και επιχειρήσεις. Και εξάλλου σας είπα ότι η κυκλική οικονομία είναι βασικά επιχειρηματικότητα που μπορεί να είναι μικρομεσαία, μπορεί να είναι κοινωνική, μπορεί να είναι μεγάλη επιχειρηματικότητα. Πάντως όλα αυτά είναι επιχειρηματικότητα με ισχυρή τεχνογνωσία. Άρα υπεραξία και απόδοση εθνικού προϊόντος και μόνιμη απασχόληση και δεν είναι μόνο υπηρεσία και τριτογενής τομέας».

Θυμίζουμε ότι η Greenagenda είχε αποκαλύψει ότι το πρόγραμμα «Ενίσχυση Περιβαλλοντικής Βιομηχανίας» έχει ήδη εγκριθεί από την Επιτροπή Παρακολούθησης του ΕΠΑΝΕΚ και επίκειται η δημοσιοποίησή του, η οποία έχει καθυστερήσει αφενός λόγω των αλλαγών στην νομοθεσία για την ανακύκλωση που προωθούνται από το ΥΠΕΝ όσο και διαχειριστικών ζητημάτων του ΕΣΠΑ στο Υπουργείο Οικονομίας και Ανάπτυξης.

του Θοδωρή Καραουλάνη

πηγή: greenagenda.gr