Κορωνοϊός: Η άλλη όψη ενός θανάσιμου νομίσματος του: Δρ. Σπύρου Στ. Σκανδάλη

> Απόψεις


Τα σενάρια πολλά… Η πραγματικότητα όμως μία και ξεπερνάει ίσως το πιο προχωρημένο σενάριο επιστημονικής φαντασίας:


Τα σενάρια πολλά… Η πραγματικότητα όμως μία και ξεπερνάει ίσως το πιο προχωρημένο σενάριο επιστημονικής φαντασίας:

Ένας ιός απειλεί ολόκληρη την ανθρωπότητα! Στην εποχή της αφθονίας και της «υπεροπλίας»
σε οτιδήποτε διέπει την ανθρώπινη εξέλιξη και υπόσταση. Ένας ιός που δεν γνωρίζει σύνορα, χρώμα, φύλο, ηλικία.
Δεν κάνει διάκριση μεταξύ ανεπτυγμένων και αναπτυσσόμενων χωρών.
Μπορεί να είναι το ίδιο θανάσιμος και το ίδιο μεταδοτικός.
Αρχικά, ακούγαμε για το θανατηφόρο πέρασμά του από τη μακρινή Γιουχάν της Κίνας
και, μόλις, μερικές εβδομάδες αργότερα φαίνεται να έχει εξαπλωθεί σε σχεδόν όλα τα μήκη και πλάτη του πλανήτη σαν ντόμινο.
Η Ευρώπη είναι ένα από τα θύματα του κορωνοϊού και δυστυχώς ανήκει στο σύνολό της στις «ομάδες υψηλού κινδύνου»
καθώς έχει τον πιο γηρασμένο πληθυσμό στη γη.
Ο κορωνοϊός δεν είναι η πρώτη τέτοιας έκτασης δοκιμασία που περνά η ανθρωπότητα.
Έχουν προηγηθεί άλλοι ιοί [γρίπη των πτηνών Η5Ν1 (1997, 2003), SARS (2002), MERS (2012), Έμπολα (2014)]
με χαρακτηριστικά αντίστοιχα του νέου κορωνοϊού (COVID-19), όπως για παράδειγμα το γεγονός
ότι όλοι έχουν μεταδοθεί από ζώα και τα υψηλά ποσοστά θνησιμότητας.
Η εξάπλωση του νέου κορωνοϊού είναι μια ύπουλη εκθετική αύξηση όπως πολύ εύστοχα έχει ειπωθεί.
Η ελαχιστοποίηση των επαφών (και άρα της μετάδοσης) που επιχειρείται με την (ορθή) πολιτική «Μένουμε Σπίτι»
αποσκοπεί στην ανάσχεση αυτής της εκρηκτικής στατιστικής συμπεριφοράς.
Τι χαρακτηριστικό έχει ο συγκεκριμένος ιός?
Μελέτες που διεξήχθησαν μετά το ξέσπασμα της επιδημίας του κορωνοϊού,
ανέδειξαν κάποια μορφολογικά χαρακτηριστικά στην επιφάνεια του ιού τα οποία πιθανόν είναι υπεύθυνα
για την υψηλή μολυσματικότητά του που είναι ακόμα μεγαλύτερη από αυτή του ιού SARS.
Γενετικές και δομικές αναλύσεις έχουν δείξει ότι ο ιός διαθέτει στην επιφάνειά του μια μοναδική γλυκοπρωτεΐνη
η οποία μοιάζει με ακίδα. Με αυτήν δεσμεύεται στην επιφάνεια του κυττάρου του ξενιστή (ασθενή)
και το «γάτζωμά» της πυροδοτεί τη διείσδυση και επακόλουθη λοίμωξη.
Η πρωτεΐνη-ακίδα δεσμεύεται σε έναν υποδοχέα της επιφάνειας των ανθρώπινων κυττάρων (ACE2) δέκα φορές ισχυρότερα
από ότι συμβαίνει με την αντίστοιχη πρωτεΐνη-ακίδα του ιού SARS γεγονός που εξηγεί γιατί ο νέος κορωνοϊός μολύνει τόσο εύκολα
τα ανθρώπινα κύτταρα.
Μετά την πρόσδεση, η πρωτεΐνη-ακίδα ενεργοποιείται από ένζυμα των κυττάρων του ξενιστή που ονομάζονται φουρίνες.
Οι φουρίνες βρίσκονται σε πολλούς ανθρώπινους ιστούς μεταξύ αυτών ο πνεύμονας, το ήπαρ και το λεπτό έντερο
γεγονός που σημαίνει ότι ο κορωνοϊός έχει το δυναμικό να προσβάλλει ταυτόχρονα πολλά όργανα του ανθρώπινου σώματος,
ιδιαίτερα το ανώτερο αναπνευστικό.
Παρόλο που τα πανδημικά χαρακτηριστικά του συγκεκριμένου ιού εμπνέουν έντονη ανησυχία και δεν διαφαίνεται ακόμη
ορίζοντας αποφόρτισης του φαινομένου, μπορούμε ίσως να αξιοποιήσουμε το αποτύπωμα που θα αφήσει στη λογική του
«μισογεμάτου ποτηριού».
Τα ευρήματα και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά αυτού του σουπερ-ιού αξιολογούνται επιστημονικά ως ιδιαίτερα σημαντικά
καθώς τόσο η πρωτεΐνη-ακίδα όσο και ο υποδοχέας των κυττάρων που δέχονται την ιική επίθεση μπορούν να αποτελέσουν
στόχους μελλοντικών εμβολίων και θεραπειών για ανίατες ασθένειες.
Για παράδειγμα, μια τόσο θανάσιμη οντότητα θα μπορούσε δυνητικά να μετατραπεί σε έναν (επιλεκτικό)
δολοφόνο καρκινικών κυττάρων και να οδηγήσει έτσι σε ανάπτυξη νέων αποτελεσματικών θεραπειών κατά του καρκίνου.
Η υψηλή διεισδυτική του ικανότητα και η δυνατότητα που προσδίδουν οι τεχνολογίες γενετικής μηχανικής,
νανοβιοτεχνολογίας, και μοριακής βιολογίας να αφαιρούν τις λοιμοξιογόνες ιικές αλληλουχίες
και να εγκολπώνουν (εντός των ιών) ογκοκατασταλτικούς παράγοντες-φάρμακα ταυτόχρονα με την τροποποίηση της επιφάνειάς τους
ώστε να αλληλεπιδρούν εξειδικευμένα με υποδοχείς που υπερεκφράζονται στα καρκινικά κύτταρα (π.χ. υποδοχείς τρανσφερίνης)
μπορούν να αξιοποιηθούν. Με αυτόν τον τρόπο ο «τροποποιημένος κορωνοϊός» θα μπορούσε να αποτελέσει
μια κατευθυνόμενη «βόμβα» η οποία στοχευμένα και αποτελεσματικά θα εισχωρούσε στα καρκινικά κύτταρα και θα τα κατέστρεφε.
Επιπλέον, η πανδημία του κορωνοϊού και τα επακόλουθα μέτρα καταστολής σε παγκόσμια κλίμακα
για ένα ομολογουμένως μεγάλο χρονικό διάστημα αγγίζει και το πρόβλημα της έντονης (και ίσως μη αναστρέψιμης) κλιματικής αλλαγής.
Παρόλα τα «καμπανάκια» ότι κάτι πάει πολύ λάθος σε αυτό το πεδίο, δεν λαμβάνεται κανένα ουσιαστικό μέτρο
παρά μόνο «παρατηρούμε» τις αλλαγές.
Αυτό που κατάφερε η έλευση του μεταδοτικού κορωνοϊού είναι η βίαιη απαγόρευση αυτών που συμβάλλουν στο ανωτέρω φαινόμενο.
Για παράδειγμα, η απαγόρευση/μείωση μετακινήσεων σε παγκόσμια κλίμακα
(συμπεριλαμβανομένων των χωρών που επηρεάζουν δραστικά το συνολικό φορτίο του πλανήτη όπως η Κίνα και οι Η.Π.Α.)
με μειωμένη χρήση αυτοκινήτων, πλοίων, αεροπλάνων οδηγεί, έστω προσωρινά, σε σημαντική μείωση των εκπομπών CO2
και άρα ανάσχεση του φαινομένου υπερθέρμανσης του πλανήτη και των θανάσιμων συνεπειών της.
Οι δραματικές (σουρεαλιστικές) στιγμές που ζούμε ίσως απαξιώνουν τα όποια μαθήματα και ευκαιρίες μας δίνει αυτή η διαδικασία.
Μακροπρόθεσμα όμως ίσως είναι ένα πάθημα που μπορεί να γίνει μάθημα.
Ο κορωνοϊός αργά ή γρήγορα θα μας αφήσει.
Θεωρώ ότι το κεντρικό ερώτημα που θα πρέπει να μας απασχολεί είναι αν θα πρέπει να μας επιβάλλεται με βίαιο τρόπο
η λογική ή εάν θα πρέπει να είναι επιλογή μας…

 

Δρ. Σπύρος Στ. Σκανδάλης
Επίκουρος Καθηγητής
Βιοχημείας Πανεπιστημίου Πατρών

Η Φωνή της Πάρου χρησιμοποιεί cookies για βελτιστοποίηση της εμπειρίας του χρήστη. 
Με τη χρήση αυτού του ιστοτόπου, αποδέχεστε τη χρήση των cookies.