Σκιάχτρα, οι φρουροί των λαχανικών | Toυ Π. Δημόπουλου

> Απόψεις

Λαϊκά δημιουργήματα με φαντασία και ευαισθησία, στέκουν αγέρωχα σπέρνοντας φόβο και πανικό, σε κάθε εναέριο αλλά και επίγειο «εχθρό».

Στηριγμένα σε πασσάλους και ντυμένα με παλιόρουχα, παραγεμισμένα με άχυρα, κλαδιά ή άλλα υλικά, στέκονται ως φρουροί παντός καιρού, υπερασπίζοντας τον μόχθο των εργατών της γης.

Η διαχρονική παρουσία των σκιάχτρων, ο ρόλος αλλά και ο συμβολισμός τους έχουν εμπνεύσει την λαϊκή και καλλιτεχνική φαντασία. Οι αναφορές τους υπάρχουν σε αρχαιοελληνικά κείμενα. (Ειρήνη, Θερμοφοριάζουσες, Βάτραχοι) ενώ αιώνες αργότερα, τα συναντάμε σε παγανιστικές τελετές, αφού προσλαμβάνουν ανθρώπινες διαστάσεις σε έθιμα, που σχετίζονται με τη γονιμότητα της γης. Σκιάχτρα επίσης συναντάμε σε παραμύθια, τραγούδια, παιδικά παιχνίδια. Ακόμα και σε μιμικές αυτοσχέδιες λαϊκές θεατρικές παραστάσεις.

Ξεχωριστή κατηγορία σκιάχτρων, είναι αυτά που βρίσκονται σε μικρές κτηνοτροφικές μονάδες (μαντριά), σε χώρους με κοτέτσια, όπου υφίστανται επιθέσεις από καρακάξες που τρώνε τα αυγά και προκαλούν μεγάλη αναστάτωση στο κοτέτσι. Προστατεύουν ακόμα και τους περιστεριώνες από τις επισκέψεις των ασβών, κουναβιών και αλεπούδων. Παρά το γεγονός, ότι τα παραδοσιακά σκιάχτρα με ανθρώπινη μορφή συνεχίζουν να υπάρχουν στην ύπαιθρο και να συμβολίζουν με την παρουσία τους τον αγροτικό βίο της χθεσινής και σημερινής τοπικής κοινωνίας, τα τελευταία χρόνια εμφανίζονται νέες τεχνικές προστασίας των καλλιεργειών, που είναι εξίσου ενδιαφέρουσες.

Η μεγάλη ανατροπή όμως είναι ότι τη θέση του παραδοσιακού προ βιομηχανικής εποχής, παίρνει η σύγχρονη τεχνολογία, με τη μορφή της μηχανής, ο λόγος για το «κανονάκι» που δημιουργεί εκκωφαντικούς κρότους, που δεν τρομάζει μόνο τα πουλιά και τα ζώα, αλλά και τους ανυποψίαστους περαστικούς. Άλλες μορφές σκιάχτρων, είναι οι αντικατοπτρισμοί. Οι αγρότες τοποθετούν σε διάφορα σημεία του χωραφιού τους, λεπτούς στύλους που κρέμονται με σπάγκο ή σύρμα, μικροί καθρέφτες ή ανοξείδωτες λαμαρίνες, που με τον αέρα κινούνται, απεικονίζοντας διάφορα μέρη του αγρού ή ουρανού, ενώ σε περίπτωση ηλιοφάνειας εκπέμπουν εκτυφλωτική λάμψη, που αιφνιδιάζει τα πουλιά και υπόλοιπα ζώα.

Μία ακόμα τεχνική που χρησιμοποιείται, αποτελείται από αυτοσχέδιο μηχανισμό με έλικες, που περιστρέφονται με τον αέρα. Κάποιοι άλλοι αγρότες, τοποθετούν σε δέντρα ή πασσάλους ένα ξύλο που προεξέχει και στην κορυφή του δένουν διάφορα μεταλλικά κουτιά από αναψυκτικά, που με τον αέρα συγκρούονται μεταξύ τους, δημιουργώντας θόρυβο και πανικό στα πουλιά. Τέλος, το μοντέρνο σκιάχτρο λέγεται «agrilazer» μοιάζει με τις κάμερες ελέγχου ταχύτητας που χρησιμοποιεί η τροχαία και έχει μια περιστρεφόμενη κεφαλή ακτίνας «lazer», που τρομάζει τα πουλιά και ζώα που κινούνται στην περιοχή.

Έτσι, οι παραδοσιακές ανθρωπόμορφες αυτές σιλουέτες που χρόνια τώρα στέκονταν υπερασπίζοντας τις καλλιέργειες των αγρών μας, τείνουν να εξαφανιστούν από τους αγρούς, αφού σπάνια τις συναντάμε πλέον.

Παναγιώτης Δημόπουλος

Η Φωνή της Πάρου χρησιμοποιεί cookies για βελτιστοποίηση της εμπειρίας του χρήστη. 
Με τη χρήση αυτού του ιστοτόπου, αποδέχεστε τη χρήση των cookies.