Η κότα έκανε το αυγό… και το αυγό το κέρδος | Του Θ. Μαρινόπουλου

Απόψεις

Κάθε ιδεολογία, κάθε πολιτική θεωρία «σέρνει» μαζί της ένα επιστημονικό-φιλοσοφικό υπόβαθρο και λογικά στοιχεία που όμως όλα εκκινούν από ορισμένα «αξιώματα».

Τα βασικότερα αποδέχονται ή ότι ο άνθρωπος είναι από τη φύση του καλός, όπως στο κοινωνικό συμβόλαιο του Ρουσσώ ή αντιθέτως ότι είναι από τη φύση του εγωιστής, πλεονέκτης κλπ και ως εκ τούτου χρειάζεται ένα κράτος «Λεβιάθαν» όπως αναφέρει ο Χομπς για να θέτει κανόνες, νόμους και όρια.

Στην πρώτη περίπτωση ο πολιτισμός και η ιδιοκτησία τον απομακρύνουν από τη καλή του φύση, στη δεύτερη η δημιουργία μίας εξουσίας ανώτερης και ο περιορισμός της ελευθερίας, προστατεύουν τον έναν από τον άλλο. Εμφανίζεται σφήνα κι ο Κροπότκιν που αναρωτιέται μήπως η ζωή και όλη η ιστορία των ανθρώπων μας διδάσκουν ότι έτσι (δηλαδή αν οι άνθρωποι καθοδηγούνταν αποκλειστικά από σκέψεις προσωπικού οφέλους) δε θα ήταν εφικτή καμία κοινωνική ζωή. Ίσως η πλησιέστερη στην αλήθεια εκδοχή είναι ότι ο άνθρωπος είναι και τα δύο, δηλαδή και «καλός» και «κακός». Είμαστε αναλόγως των συνθηκών και άγγελοι και τέρατα.

Σήμερα έχει επικρατήσει παγκοσμίως, σχεδόν ολοκληρωτικά, η φιλελεύθερη συνταγματική δημοκρατία ακολουθώντας τα χνάρια του Χομπς, το σημερινό αστικό κράτος. Λόγω των συνταγμάτων, ιδιαίτερα εκείνων που επηρεάστηκαν από την αμερικάνικη και τη γαλλική επανάσταση έχουμε μία δημοκρατία με δικαιώματα και υποχρεώσεις και κυρίως με προστασία των μειονοτήτων. Έτσι οι κομματικοί σχηματισμοί έχοντας πολλές και διαφορετικές απόψεις, επιδιώκουν είτε να βελτιώσουν την παρούσα κατάσταση, είτε να την αλλάξουν.

Οι οικονομικά φιλελεύθεροι αφαιρώντας τα εμπόδια, ώστε το «κεφάλαιο» να κινηθεί αυτόνομα και να παραγάγει πλούτο και θέσεις εργασίας. Οι σοσιαλδημοκράτες ισχυροποιώντας το κοινωνικό κράτος και αναθέτοντας τους βασικούς τομείς (υγεία – παιδεία – ασφάλεια κλπ) στο κράτος και τους υπόλοιπους ελεύθερους αλλά ελεγχόμενους από ανεξάρτητες αρχές. Οι σοσιαλιστές-δημοκράτες, αποδεχόμενοι να δράσουν μέσα στον καπιταλισμό, προσπαθούν με ειρηνικό τρόπο να περάσουν σταδιακά στον σοσιαλισμό. Οι κουμουνιστές θεωρούν ότι μόνο με επαναστάσεις και ρήξεις μετασχηματίζονται οι κοινωνίες που έχουν έντονα ταξικά χαρακτηριστικά και απάνθρωπες  ανισότητες. Και τέλος οι αναρχικοί, στη ρομαντική τους εκδοχή ζητούν επιστροφή στη φύση και στις αυτόνομες, αυτοοργανωμένες μικρές κοινωνίες. Ουσιαστικά οι μόνοι που ζητούν κατάργηση του κράτους λέγοντας ότι η ανθρωπότητα «έζησε» πολύ περισσότερο καιρό χωρίς αυτό. Όλοι έχουν επιχειρήματα…

Ο διάλογος πάντα είναι δημιουργικός όταν λείπει το μίσος και ο φανατισμός και όταν τα αυτιά είναι ανοιχτά. Στο κάτω – κάτω οι άνθρωποι θα κληθούν το οποιοδήποτε σύστημα να εφαρμόσουν, να βελτιώσουν, να αλλάξουν. Αυτά θεωρητικά… πολλές φορές όμως η πραγματικότητα απέχει… Το συμφέρον ήταν και είναι η κινητήριος δύναμη των εξελίξεων. Πιο συμφέρον όμως;

Στην πορεία της ανθρωπότητας (τους τελευταίους αιώνες) επιβάλλεται πάντα το συμφέρον της ομάδας που τείνει μία συγκεκριμένη στιγμή να κυριαρχήσει οικονομικά. Στην ορμή της πάνω, δεν την σταματά τίποτα. Πώς μπορεί να αλλάξει αυτό ώστε να ωφελούνται όλοι; Ποιό άραγε είναι το «συμφέρον» όλων σε μια εποχή που η τεχνολογία καλπάζει;

Αθανάσιος Μαρινόπουλος

Η Φωνή της Πάρου χρησιμοποιεί cookies για βελτιστοποίηση της εμπειρίας του χρήστη. 
Με τη χρήση αυτού του ιστοτόπου, αποδέχεστε τη χρήση των cookies.